100. yılında BYİ

Bilimsel Yönetimin İlkeleri’nin ilk yayımının üzerinden 100 yıl geçti.

Bilimsel Yönetimin İlkeleri’nin günümüz yönetim yaklaşımlarının biçimlenmesinde önemli bir yeri var.

90’lı yıllarda öğrendiğimde çok şaşırmıştım: The Principles of Scientific Management yayımlandığının ertesi yıl Japoncaya çevrilmiş ve Japoncası 1.500.000 adetten fazla satmıştı. Bu sayı şimdilerde 2 milyon dolayında diye veriliyor.

Amazon’daki tanıtımlarında; referans verenlerin çoğunun TPoSM’ı okumuş olanlar olmayıp ikincil kaynakları kullananlar olduklarını söyleyen bir yazı var. Bu konuda bir araştırma olup olmadığını bilmiyorum ama, bana da öyle geliyor: http://www.amazon.com/Principles-Scientific-Management-Frederick-Winslow/dp/0486299880

Türkçede başka çevirisi oldu mu bilmiyorum; H. Bahadır Akın adlı bir akademisyenin 1997 çevirisi var. İş dünyası ile ilgili yüzlerce kitabı yayınlayan koca koca yayınevlerinin listesinde bulamayacağınız bu kitabı Konya’daki bir kitabevi basmış. Belki aynı zamanda bir kitabevidir de ama yayınevi olarak da ciddi bir yayın listesine sahip Çizgi Kitabevi. İnternet üzerinden araştırınca, 2005’te Adres Yayınlarının da bastığı kitabın şu anda satışının olmadığını anlıyorum. O nedenle, Bilimsel Yönetimin İlkeleri’ni, geliştirmeye açık olmak üzere, yeniden çevirdik. İngilizcesine de internet üzerinde ulaşmak çok kolay, kestirmeden http://www.ibiblio.org/eldritch/fwt/ti.html adresini kullanabilirsiniz. Marxist.org da fena değil: http://www.marxists.org/reference/subject/economics/taylor/principles/index.htm. Fakat biz paragrafları numaralayarak bir kolaylık yaratmış olduğunu düşündüğümüz Therblig.org sayfalarındakini günceye ekledik. Bu arada, http://www.archive.org/stream/principlesofscie00taylrich#page/n0/mode/2up üzerindeki aslıyla ciddi karşılaştırma ve düzeltmeler de yaptık.

Wikipedia, FW Taylor’un etkilerini anlatırken ABD, Fransa, İsviçre ve Sovyetler Birliği üzerinde durmayı anlamlı bulmasına karşın Japonya’yı ve Türkiye’yi dikkate almamış görünüyor. H. Bahadır Akın da çevirisinin önsözünde; “işletme, iktisat, sosyoloji, çalışma ekonomisi, kamu yönetimi ve davranış bilimleri konularında eğitim alan öğrenciler”den başlayarak kitabın hedef kitlesini tanımlamaya çalışırken endüstri mühendislerini anmaya gerek duymamış. Gene de bana sorarsanız; Bilimsel Yönetimin İlkeleri’nin Türkiye’deki etkilerini belirlemede toplumbilimciler kadar endüstri mühendislerine de görev düştüğünü sanıyorum. En azından, Taylor’un kitaplarının Türkiye sanayisindeki yerini ortaya çıkartmak için devletçilik döneminin işletmelerine Taylor’un ne kadar sızabildiğinle ilgili bilgileri elde etmek için bir çabamızın olması yararlı olur. Askeri Fabrikalar Umum Müdürlüğü dahil, MKE, Sümerbank, Karabük Demir Çelik vb. kuruluşlarda Taylor izlerini ortaya çıkarmak ilginç olabilir.

Bir yandan da, sonuç olarak 100. yılında Endüstri Mühendisliği’nin muhasebesini de yapmış olur muyuz acaba?

Belge meraklıları için de http://www.stevens.edu/library/collections/fwtaylor.html zevkli bir kaynak olabilir.

Reklamlar
Kategoriler:Uncategorized